Gan có khả năng tái tạo
Các nghiên cứu sinh học và y học từ thập niên 1930 đã xác nhận rằng gan có thể tái tạo lại kích thước ban đầu ngay cả khi bị cắt bỏ tới 70% mô gan. Theo báo cáo của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, sau khi cắt gan một phần, các tế bào gan sẽ nhanh chóng bước vào chu kỳ phân bào để tái tạo mô bị mất, quá trình này thường hoàn tất trong vòng 8 đến 15 ngày ở người khoẻ mạnh.
Tái tạo gan không đồng nghĩa với mọc lại gan mới hoàn toàn, mà là sự gia tăng khối lượng và chức năng của phần gan còn lại, để bù đắp cho phần đã mất.
Tuy nhiên, quá trình này chỉ xảy ra hiệu quả khi gan chưa bị xơ hóa nặng hoặc nhiễm độc lâu dài. Trong trường hợp gan bị tổn thương mạn tính (do rượu, viêm gan virus, béo phì...), khả năng tái tạo dần suy giảm hoặc bị thay thế bằng xơ gan không hồi phục.
Điều gì đang âm thầm làm tổn thương lá gan của bạn mỗi ngày?
Gan được ví như "nhà máy" sinh hóa lớn nhất cơ thể, nơi đảm nhận rất nhiều chức năng quan trọng, trong đó có thải độc, chuyển hóa dinh dưỡng, lưu trữ năng lượng, điều hòa miễn dịch và nội tiết.
Tuy nhiên, chính vì vai trò đó mà gan cũng là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các yếu tố nguy cơ dưới đây:
1. Chế độ ăn giàu đường, chất béo xấu, thực phẩm siêu chế biến
Khi bạn nạp vào cơ thể một chế độ ăn giàu đường, chất béo xấu sẽ dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu, căn bệnh ngày càng phổ biến ở người trẻ.
2. Rượu bia và thuốc lá
Rượu là chất độc trực tiếp với gan, lạm dụng lâu dài làm tăng nguy cơ viêm gan do rượu, xơ gan và ung thư gan.
3. Thuốc tây và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc
Gan phải chuyển hóa gần như toàn bộ thuốc uống, lạm dụng hoặc kết hợp không đúng cách gây viêm gan do thuốc, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp.
4. Stress, thức khuya, ô nhiễm môi trường
Ít ai biết rằng stress kéo dài làm tăng cortisol, gây viêm âm thầm và ảnh hưởng đến hệ miễn dịch gan. Thức khuya làm rối loạn đồng hồ sinh học, cản trở chu trình thải độc tự nhiên của gan vào ban đêm (khoảng 23h–3h sáng).
Khi gan “kêu cứu”: Những dấu hiệu bạn không nên bỏ qua
Gan không có dây thần kinh cảm giác, chính vì vậy tổn thương gan giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng. Tuy nhiên, một số dấu hiệu gián tiếp bạn cần chú ý bao gồm:
- Mệt mỏi kéo dài, ăn không ngon, rối loạn tiêu hóa.
- Da sạm, nổi mụn, nóng trong, ngứa da.
- Hơi thở có mùi, lưỡi vàng hoặc trắng dày.
- Kết quả xét nghiệm men gan tăng, gan nhiễm mỡ, chỉ số GGT bất thường.
Đừng chờ đến khi gan “biểu tình” mới hành động, vì khi đó rất có thể chức năng gan đã bị suy giảm nặng nề.
Vậy làm sao để gan thực sự có cơ hội phục hồi và tái tạo?
1. Chế độ ăn hỗ trợ gan phục hồi
- Ưu tiên rau xanh, củ quả, ngũ cốc nguyên cám, chất béo tốt (dầu ô liu, quả bơ, cá béo)
- Hạn chế tối đa đường tinh luyện, rượu bia, thực phẩm chiên rán
- Bổ sung thảo dược hỗ trợ chức năng gan (nghệ, kế sữa, actiso) nếu có hướng dẫn từ chuyên gia
2. Lối sống khoa học
- Ngủ đủ giấc (7 đến 8 tiếng), đi ngủ trước 23h
- Tập thể dục đều đặn để hỗ trợ quá trình trao đổi chất
- Giảm căng thẳng bằng các kỹ thuật thở, thiền hoặc yoga
- Uống đủ nước, tránh dùng thuốc tuỳ tiện
3. Điều hòa hệ vi sinh đường ruột
70% miễn dịch nội sinh liên quan đến hệ tiêu hoá. Một hệ vi sinh khỏe mạnh giúp giảm gánh nặng độc tố từ ruột lên gan. Có thể hỗ trợ thông qua men vi sinh, thực phẩm lên men tự nhiên, hoặc sản phẩm hỗ trợ cân bằng hệ trục tiêu hoá - gan - thận.
Gan là một trong những cơ quan "kỳ diệu" nhất mà cơ thể con người sở hữu.
Nhưng cũng giống như bất kỳ cơ quan nào khác, gan có giới hạn chịu đựng. Một khi các tế bào gan bị thay thế bởi mô xơ, tổn thương đó là vĩnh viễn. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất hôm nay, để gan bạn có cơ hội sống khoẻ, phục hồi và đồng hành cùng bạn lâu dài.